De Belastingdienst heeft onlangs meer duidelijkheid gegeven over hoe arbeidsrelaties tussen zelfstandigen en opdrachtgevers worden beoordeeld. In een nieuw overzicht worden diverse praktijkvoorbeelden toegelicht die laten zien wanneer een zzp’er écht zelfstandig werkt en wanneer er juridisch gezien sprake is van loondienst.

Zzp’er of toch werknemer?

Uit de gepubliceerde casussen blijkt dat veel schijnzelfstandigheid voorkomt. Hoewel een zzp’er op papier als zelfstandig ondernemer werkt, kan de werkelijke situatie toch worden aangemerkt als een dienstbetrekking. Vooral de aanwezigheid van gezag, organisatorische inbedding en de verplichting tot persoonlijke uitvoering van het werk spelen een grote rol in de beoordeling.

Dit is van groot belang voor ondernemers, accountants en fiscalisten die werken met opdrachtovereenkomsten. Een verkeerde inschatting kan leiden tot vervelende fiscale en juridische gevolgen.

Praktijkvoorbeelden onderstrepen risico’s

In de gepresenteerde voorbeelden wordt duidelijk wanneer de Belastingdienst een opdrachtnemer wél als zelfstandige accepteert — en wanneer niet.
Een websitebeheerder die voor meerdere klanten werkt en zelf commerciële risico’s draagt, werd bijvoorbeeld erkend als zelfstandig ondernemer. Daarentegen werden onderhoudsmonteurs en productiemedewerkers, ondanks hun inschrijving bij de KvK en het factureren met btw, vaak toch als werknemer gezien. Redenen hiervoor waren onder andere de structurele aard van het werk, de aansturing door de opdrachtgever en het ontbreken van onderhandelingsruimte.

Wanneer het werk inhoudelijk en organisatorisch onderdeel is van de kernactiviteiten van de opdrachtgever, of wanneer deze bepaalt waar, wanneer en hoe het werk wordt uitgevoerd, is de kans groot dat de Belastingdienst spreekt van een arbeidsovereenkomst.

Let op de feiten, niet alleen het contract

De voorbeelden maken duidelijk dat het contract alleen niet bepalend is. De feitelijke uitvoering van de samenwerking is doorslaggevend. Belangrijke beoordelingspunten zijn:

• Is er sprake van gezag?

• Is de opdrachtnemer ingebed in de organisatie?

• Wordt er gewerkt met een vaste beloningsstructuur?

• Loopt de zzp’er ondernemersrisico?

Bij twijfel over de juiste kwalificatie van een arbeidsrelatie is het verstandig tijdig juridisch of fiscaal advies in te winnen. Dit voorkomt onaangename verrassingen zoals naheffingen of juridische procedures.